Reportaż IV cz. 3. (ŁOJEWO)

Krystyna Lewicka-Ritter

„W KUJAWSKO-POMORSKIEM – Z OSKAREM KOLBERGIEM POD RĘKĘ” *

CENTRUM DZIEDZICTWA KUJAW ZACHODNICH W ŁOJEWIE

KUJAWY, KUJAWY ZIEMIO MA…

      INOWROCŁAW, ZWANY MIASTEM KASPROWICZA lub miastem na soli, ma szczęście do pasjonatów popularyzujących kujawskie dziedzictwo kulturalne. W uzdrowiskowej pijalni wód leczniczych, znajduje się przepiękna ekspozycja wystroju izb kujawskich z przełomu XIX i XX wieku. Przyjeżdżający  tu z całego świata kuracjusze, mogą dzięki temu zapoznać się z urokliwym i kolorowym wystrojem kujawskich wnętrz, podziwiać piękno stroju ludowego. Brawo dla władz Uzdrowiska Inowrocław.

      Nie brak też w mieście prywatnych pasjonatów kujawskiego dziedzictwa kulturowego. Szczególne słowa uznania kieruję pod adresem Jerzego Łaganowskiego, prowadzącego już 10 lat swojego bloga pt. „Kroniki Inowrocławskie”. Znaleźć można na tym portalu, m.in. informacje o kujawskiej kulturze. Cieszy się też uznaniem czytelników, i jest na bieżąco uzupełniany – słownik gwary kujawskiej.

      KOLEJNY KUJAWSKI PRZYSTANEK, na mojej reporterskiej trasie,  TO WIEŚ ŁOJEWO – miejsce urodzenia Stanisława Przybyszewskiego. Dzięki inicjatywie wójta Gminy Inowrocław – Tadeusza Kacprzaka, kilka lat temu, powstało we wsi CENTRUM DZIEDZICTWA KUJAW ZACHODNICH! Przy wejściu witają mnie duże, piękne rzeźby Kujawiaka i Kujawianki, które pozostały po uczestnikach odbywających się od kilku lat w Łojewie Międzynarodowych Mistrzostw Polski w Rzeźbieniu w Drewnie. Tych pięknych rzeźb jest tu zresztą więcej. A kujawska ekspozycja w izbie tradycji!!!… Ach!!! Cóż za uczta dla oczu i duszy!!!

      Mogę takie widoki oglądać bez końca! Zgromadzono bowiem tutaj cudowne kujawskie pamiątki po naszych przodkach, które ofiarowali mieszkańcy gminy. Żadne słowa nie oddadzą tak piękna izby, jak zdjęcia, które – z największym szacunkiem dla twórców tego miejsca – publikuję

     Ireneusz Gregowski – przewodnik po Centrum, poleca mi także zwiedzić tu inną ciekawą ekspozycję. Zaglądam więc jeszcze do pokoju obok. To urządzony w stylu legendarnej krakowskiej kawiarni Ferdynanda Turlińskiego – SALONIK STANISŁAWA PRZYBYSZEWSKIEGO. Wisi tu reprint oryginalnego „Paonu”  czyli pokaźnego płótna, które właściciel kawiarni powiesił, by artyści bywający w lokalu, nie pisali już po ścianach. Dzięki temu, pozostawiali swoje odręczne wpisy, malowidła lub rysunki – na płótnie.

      Powstało cudowne dzieło!!!! „Zapisał się” na nim m.in.: Lucjan Rydel, Stanisław Przybyszewski, Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer i inni wielcy twórcy Młodej Polski!!! W Łojewie, zobaczycie zatem Państwo również pamiątki z krakowskich czasów wielkich mistrzów…

      O „kujawskość” regionu dbają także nauczyciele. W wielu szkołach i przedszkolach powiatu inowrocławskiego, dzieci uczone są szacunku dla kulturowego dziedzictwa. Mają one bowiem możliwość występowania na lokalnych imprezach w kujawskich strojach ludowych. Uczą się również piosenek z kujawskiego, ludowego repertuaru, poznają tajniki regionalnego haftu i kuchni..

      MA TEŻ SWOJE ZASŁUGI w krzewieniu i ochronie dziedzictwa kulturowego Wojewódzki Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w Bydgoszczy, organizujący od 10 lat, w pięknym Parku Solankowym, zawsze w okolicach Nocy Świętojańskiej związanej z dniem imienin Jana Kasprowicza – KUJAWSKI FESTIWAL PIEŚNI LUDOWEJ. Jest on połączony z kultywowaniem słowiańskiego Święta Kupały i świętojańskim zwyczajem puszczania wianków na wodę. Na Festiwalu, mogą się również zaprezentować, nie tylko pielęgnujące kujawskie tradycje – ludowe zespoły folklorystyczne, ale także koła gospodyń wiejskich, z pietyzmem chroniące ludowe tradycje kulturalne i kulinarne. Koła gospodyń, słynące ze swojej wielkiej miłości do kujawskiej tradycji!

      Henryk Sobczakprezes związku zabiega, by Festiwal ten wpisać na listę dziedzictwa kulturalnego Kujaw Zachodnich. Niestety, impreza ze względu na pandemię koronawirusa, nie odbyła się w minionym roku. W tym roku (2021) – jeśli pandemia nie przeszkodzi – odbędzie się wyjątkowo 8 sierpnia. W imieniu organizatorów zapraszam  Państwa do Inowrocławia, na to piękne spotkanie ludzi kochających folklor kujawski. Mam bowiem zaszczyt i przyjemność, od kilku lat, prowadzić festiwalową scenę.

Zapraszam Państwa na MOJE KOCHANE KUJAWY…

                            Krystyna Lewicka-Ritter – Wasza Kujawianka

      Dziękuję wszystkim moim rozmówcom za pomoc w realizacji wszystkich części reportażu z Kujaw Zachodnich.

„Powiat Inowrocławski. K u j a w y .

      O miastach i wsiach tego powiatu, jako czysto Kujawskiego, dałem już w części wiadomość w dziele mem: Lud, Serya III, str. 38 i Serya IV, str. 287 i 309. ’) Toż samo o wzgórzach, rzekach i jeziorach. *) Tu zatem dodać mi tylko wypada późniejsze od owego czasu w tej materyi  zyskane nabytki.

      Ołdrzychowo, dawniej Odrzychowo, iż w lesie tutejszym niegdyś wielkie bywały rozboje.

      Parchanie. Długosz (Dzieje, str. 344) mówi: że w kościele wsi Parkanie pochowany biskup Wenancyusz zmarły r. 1066 i biskup Jędrzej zmarły r. 1081; po niem nastąpił, z wyboru kapituły Włocławskiej, Baptysta I Rzymianin.

      Montwy. Podanie mówi że tam była kiedyś straszna bitwa pomiędzy rodzeństwem (tyczy się to niewątpliwie rokoszu Lubomirskiego), i rycerze przepadli wszyscy w bagnach, dziś już osuszonych. Lud utrzymuje, że przed końcem świata rycerze ci powstaną z bagien i rozpoczną znów wojnę, po której dopiero nastąpi koniec świata. (…)

      S i e d l i m o w o . W t e j w s i ( j a k d o n o s i Czas Krak. 1874, Nr 131. 137) wyorano 79 srebrnych pieniążków rzymskich bardzo dobrze zachowanych. Właściciel tego majątku p. Sydow pisze do Brombergrr-Zeitung, że podczas orki wiosennej wydobyto na wzgórzu dwa pieniążki rzymskie. Pan Sydow kazał w tem miejscu kopać i znalazł około pół funta skorup oraz 79 monet cesarzów rzymskich (z których wiele mają z jednej strony głowę ’ cesarza, z drugiej Merkurego, i wartują po 6 srebrników dzisiejszych) a mianowicie: 20 Wespazyana, 2 Domicyana, 3 Nerwy, 5 Trajana 16 Hadriana, 2 Hadriana i Trajana, 20 Antoniusa Piusa, 9 prawdopodobnie żony jego Faustiny, 1 Marka Aureliusa, 1 Augusty Lucylli siostry cesarza Kommoda. Domyśla się p. Sydow że przez tę okolicę szedł główny gościniec handlowy od morza Czarnego do Bałtyckiego.”

      Oskar Kolberg „Dzieła wszystkie- Wielkie Księstwo Poznańskie”  tom XI cz. 3.

* Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust.1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.